Ταξίδια
Πλευρώνα Ταξίδι στο παρελθόν
     Μέγεθος Κειμένου μείωση μεγέθους μείωση μεγέθους

Ο αρχαιολογικός χώρος που συναντούμε σήμερα στην πλαγιά πάνω από τις Αλυκές Μεσολογγίου και το Μεσόκαμπο, αφορά τη Νέα Πλευρώνα. Η πόλη ήταν αρχικά χτισμένη περί το ένα χλμ νοτιότερα και χαμηλότερα υψομετρικά, αφού ήταν σύμφωνα με τον Όμηρο αγχίαλος, δηλαδή, παράκτια, είχε μπροστά της λιμάνι. Φαίνεται ότι οι φερτές ύλες από τα μικρά τοπικά ρέματα και η διάβρωση των πρανών του Ζυγού πρόσχωσαν μέσα στον ιστορικό χρόνο τη ρηχή θάλασσα, σχηματίζοντας στις μέρες μας εύφορη πεδιάδα. Κάτω από την πόλη διέρχονταν ο κεντρικός αρχαίος δρόμος προς την Ακαρνανία και την Ήπειρο. Με το λιμάνι της η πόλη είχε άμεση πρόσβαση στις θαλάσσιες οδούς προς τον Πατραϊκό και το Ιόνιο. Επίσης, έλεγχε εύκολα τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους που ήταν δίπλα της. Δηλαδή, λιμνοθάλασσα, πεδιάδα, δάση και βοσκότοπους στον Αράκυνθο. Παράλληλα, το κλίμα στην πλαγιά ήταν πιο στεγνό και υγιεινό για τους κατοίκους, ενώ εκ του φυσικού της η μορφολογία της πλαγιάς προσέφερε οχύρωση.

Η πόλη πήρε το όνομά της από τον Πλευρώνα, γιό του Αιτωλού που θεωρείται γενάρχης του αιτωλικού φύλλου. Συνδέεται επίσης με τους μυθικούς Κουρήτες, τους αρχέγονους κατοίκους της γης των Αιτωλών. Η αποκρυπτογράφηση πινακίδων με γραφή γραμμική Β΄ από τη Μυκηναϊκή εποχή, απέδειξε την ύπαρξη της πόλης τουλάχιστον από εκείνα τα χρόνια. Στον κατάλογο των Αιτωλικών πλοίων που εκστράτευσαν κατά της Τροίας, ο Όμηρος αναφέρει στην Ιλιάδα ότι οι Πλευρώνιοι και οι Καλυδώνιοι έστειλαν μαζί σαράντα πλοία, υπό την αρχηγία του Θόα, γιου του τότε βασιλιά της Πλευρώνας Ανδραίμονα.

Ο γεωγράφος Στράβων αναφέρει αργότερα ότι η Πλευρώνα και η Καλυδώνα είναι οι πιο όμορφες και ένδοξες Αιτωλικές πόλεις. Το 234 π.Χ. στρατιά Μακεδόνων υπό τον Δημήτριο το Β΄ επιτίθεται στην Αιτωλία και την κατακτά. Η Πλευρώνα τότε καταστρέφεται ολοσχερώς. Σήμερα συναντούμε κάποια υπολείμματα των τειχών της παλαιάς αυτής πόλης, τμήμα των οποίων έχει γίνει με τον μυκηναϊκό τρόπο δόμησης. Αμέσως μετά και μέσα στα χρόνια της ακμής της Αιτωλικής Συμπολιτείας, οι κάτοικοι συγκεντρώνονται πάλι και χτίζουν λίγο ψηλότερα μια νέα πόλη, πιο λαμπρή και καλοδομημένη, τα μνημεία της οποίας έχουν πρόσφατα σε σημαντικό ποσοστό ανασκαφεί, ενώ μέρος των τειχών έχει αναστηλωθεί. Χάριν διάκρισης με την προγενέστερη, την αποκαλούμε Νέα Πλευρώνα. Την πόλη εσωκλείει τραπεζοειδές τείχος περιμέτρου τριών περίπου χλμ, φτιαγμένο από πελεκητούς ογκόλιθους. Στο μήκος του παρεμβάλλονται 25 αμυντικοί πύργοι και επτά πύλες εισόδου. Πρόκειται για ένα από τα ωραιότερα παραδείγματα τραπεζοειδούς οχύρωσης της αρχαίας εποχής. Στα έσω της πόλης αντικρίζουμε τα ερείπια πολλών δημόσιων κτιρίων, ιδιωτικών κατοικιών, πλακόστρωτων οδών, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χτιστή δεξαμενή ύδρευσης. Στην κορυφή του λόφου συναντούμε την ακρόπολη, εσώκλειστη σε εσωτερικό τείχος, πάνω στο οποίο ενσωματώθηκαν έντεκα αμυντικοί πύργοι. Οι Πλευρώνιοι λάτρεψαν την Αρακυνθία Αθηνά (Αρακυνθία λόγω του ονόματος του βουνού), της οποίας έχτισαν ναό ψηλά στην ακρόπολη. Από το ναό σώθηκαν ως τις μέρες μας ορισμένοι κίονες δωρικού ρυθμού καθώς και τμήματα από τον εξωτερικό λιθανάγλυφο διάκοσμο. Δημόσια σφραγίδα της πόλης βρέθηκε σε ανασκαφή της αρχαίας Καλλίπολης στη Φωκίδα. Αναπαριστά το κεφάλι της Αθηνάς, προστάτιδος της πόλης.

Ίσως το σημαντικότερο μνημείο που έχει διασωθεί στην Πλευρώνα είναι το εξαιρετικό θέατρο, από τα τέλη του 3ου πΧ αιώνα. Το συναντούμε στη νοτιοδυτική πλευρά της πόλης. Ιδιαιτερότητα αποτελεί το ότι η σκηνή του έχει ενσωματωθεί πάνω στο τείχος και συγκεκριμένα σε ένα πύργο αυτού. Εκατέρωθεν του πύργου προστέθηκαν τα δύο δωμάτια των παρασκηνίων, τα οποία συνέδεε η κιονοστοιχία του προσκηνίου, που την αποτελούσαν έξι ημικίονες και δύο πεσσοί. Η ορχήστρα του θεάτρου σχηματίζει ημικύκλιο με διάμετρο 10,7μ.

Το στάδιο, η αγορά, αλλά και δημόσια κτίρια άγνωστης χρήσης και σκοπού και πιθανότατα και άλλοι ναοί που δεν έχουν ταυτιστεί με τη λατρεία κάποιας θεότητας, συμπληρώνουν την πλούσια μνημειακή παρακαταθήκη που κείτεται στη γη της Πλευρώνας.

Η λαϊκή παράδοση συνδέεται έντονα με την Πλευρώνα. Όλοι στην ευρύτερη περιοχή του Μεσολογγίου γνωρίζουν το διαβόητο Κάστρο της Κυρά Ρήνης. Η παράδοση αυτή ξεκινά από τα βυζαντινά χρόνια. Η Ειρήνη ήταν κόρη του αυτοκράτορα Αλεξίου Παλαιολόγου, μετέπειτα σύζυγος του αυτοκράτορα Ανδρόνικου. Ο θρύλος θέλει την Κυρά Ρήνη, βασιλοπούλα του κάστρου (της Πλευρώνας), να λαχταρά ένα βασιλόπουλο, τον Ανήλιαγο. Όμως, άλλο ένα βασιλόπουλο τη λαχταρά και τη διεκδικεί, ο Γυφτάκης. Η βασιλοπούλα για να τελειώνει με τις διεκδικήσεις αθλοθετεί δυο κατορθώματα: Ο Γυφτάκης να της χτίσει ένα μεγάλο κάστρο με πύργους και επάλξεις και ο Ανήλιαγος να φέρει το πολύτιμο νερό στο κάστρο από τη λίμνη του Αγγελοκάστρου (τη Λυσιμαχεία). Όποιος τελειώσει πρώτος θα την παντρευτεί. Πέρασαν ένα, πέρασαν δυο χρόνια, ώσπου πρώτος ο Γυφτάκης ανακοίνωσε την ολοκλήρωση του κάστρου. Ζήτησε έπειτα το χέρι της Κυρά Ρήνης και να τις παραδώσει τα κλειδιά του κάστρου. Αυτή, αφού είχε δώσει το λόγο της δέχτηκε, δεν πήρε όμως αμέσως τα κλειδιά. Η καρδιά της χτυπούσε για τον Ανήλιαγο. Άρχισε το γλέντι του γάμου, και ξαφνικά, εκεί που έτρωγαν έπιναν και χόρευαν όλοι, μέσα από τη γη άρχισε να αναβλύζει ποτάμι φρέσκο δροσερό νερό. Εμφανίζεται όλο αγωνία ο Ανήλιαγος. Η βασιλοπούλα τρέχει πάνω του. Ο Γυφτάκης διαμαρτύρεται ότι έφτασε πρώτος. Η Κυρά Ρήνη του απαντά ?μα Γυφτάκη΄μ δε μου ΄δωσες ακόμα τα κλειδιά.

Μια παραλλαγή του ίδιου θρύλου σχετίζει την Πλευρώνα με τον αρχαιολογικό χώρο των Οινιαδών. Εκεί, το βασιλόπουλο, ο Ανήλιαγος είναι καταδικασμένος να ζει κρυμμένος την ημέρα μέσα στις τρύπες της γης με τις λάμιες. (πράγματι, το ασβεστολιθικό υπόστρωμα του λόφου Τρίκαρδου των Οινιαδών είναι γεμάτο καρστικά βυθίσματα και βαραθρώδεις σπηλαιώσεις). Αν τον δει ο ήλιος θα πεθάνει. Γνωρίστηκε ένα βράδυ με την Κυρά Ρήνη, τη βασιλοπούλα του αντικριστού κάστρου και αγαπήθηκαν. Δεν της είπε το μυστικό του. Την επισκέπτονταν έκτοτε τακτικά τις νύχτες. Αυτή παραξενεύτηκε γιατί ο αγαπητικός της έρχεται και φεύγει νύχτα. Σε μια του επίσκεψη έριξε υπνωτικό στο κρασί του για να κοιμηθεί επιτέλους αγκαλιά μαζί της μέχρι το πρωί. Το βασιλόπουλο ξύπνησε αλαφιασμένο, είδε τον ήλιο ψηλά, έφυγε τρέχοντας, όμως ποτέ δε γύρισε στο ανήλιαγο παλάτι του.

Οι πρόσφατες ανασκαφές και αναστυλώσεις βοήθησαν ιδιαίτερα στην απόκτηση γνώσης, αλλά και στη διατήρηση και ανάδειξη αυτής της σπουδαίας πολιτιστικής κληρονομιάς που έχει πλάι της η πόλη του Μεσολογγίου.

Όμως, είναι απαραίτητες ορισμένες ακόμη ενέργειες ώστε να καταστεί πιο εύκολα επισκέψιμος ο αρχαιολογικός χώρος, όπως πχ η κατασκευή του κόμβου από την εθνική οδό που οδηγεί προς αυτόν.

Επίσης, το θέατρο, με προϋποθέσεις για την διαφύλαξή του που θα ορίσουν οι αρχαιολόγοι, θα μπορούσε να έχει λειτουργικό σήμερα χαρακτήρα και να αποτελέσει σημαντικό πολιτισμικό ? αρχαιολογικό πυρήνα για το Μεσολόγγι. Για την υλοποίηση των παραπάνω στόχων σημαντική είναι η ως τώρα προσφορά του Λαογραφικού Συλλόγου Μεσολογγίου, ο οποίος επιδιώκει τη συνέχιση των έργων, την καθιέρωση της επισκεψιμότητας και την τέλεση ετήσιων πολιτιστικών δρώμενων.

Αναμφίβολα, η υλοποίηση των παραπάνω θα αποτελέσει μια μεγάλη θετική ανάσα για την πόλη και την ευρύτερη περιοχή, για τούτο θα πρέπει να ενταχθεί στις άμεσες στοχεύσεις των τοπικά και περιφερειακά διοικούντων, της πολιτείας αλλά και της κοινωνίας.

  1. Το θέατρο της Πλευρώνας.
  2. Το περίτεχνο υδραγωγείο της.
  3. Ερείπια δημοσίου κτιρίου, με θέα προς την Πάτρα και τη Βαράσοβα.
  4. Στην αρχαία αγορά.

Κείμενο - φωτογραφίες: Γιάννης Ρουσόπουλος

 

Διαβάστε επίσης

30/01/2012 | 09:19

Πέλαγος της Αιτωλίας έχουν χαρακτηρίσει τη Τριχωνίδα. Η μεγαλύτερη λίμνη γλυκού νερού της Ελλάδας με έκταση 97,2 km2 και μία από τις ...

25/01/2012 | 09:13

Ο Απόστολος Καρδάρας από την Πάτρα, αποκάλυψε τα σχέδια του για ένα ταξίδι στο Σίδνεϊ, με ειδικά εξοπλισμένο σκάφος, το οποίο θα ...

17/01/2012 | 10:00

Αν η ιδέα που έχετε για τη Ρώμη πλησιάζει ακόμα και αμυδρά αυτήν που είχε η Τζούλια Ρόμπερτς στην ταινία «Eat, Pray,Love» είστε εντελώς εκτός ...

11/01/2012 | 12:07

Τρία κτίσματα ορόσημα για να γνωρίσεις τη γραφική Ναύπακτο ...